يحيى دولت آبادى
255
حيات يحيى ( فارسى )
و غيره پرداختند و از طرف ديگر بتسطيح و ارابهرو كردن طرق و شوارع و تأسيس بلديهها در شهرهاى بزرگ و كوچك و توسعه و ايجاد خيابانها و معابر و فراهم آوردن وسايل تفريح و تفرج براى خلق از تياترها و سينماها و اصلاح قهوهخانهها و مهمانخانهها پرداخته يك مرتبه در مركز و ولايات اصلاحات شهرى و طرق و شوارعى با هرقوهئى كه ميسر بود گرچه موجب اتلاف نفوس و تصرفات نامشروع در اموال غير ميشد شروع گشت از يكطرف بيكاران را به كار واداشتند كه زمينه براى افكار ديگر حاضر نشود و از طرف ديگر سركارداران و دارندگان را بتفننهاى تازه مشغول كردند تا صدائى از سرى بلند نگردد . عمليات نظاميان در داخل مملكت توليد هيجان و ايجاد حس كاركرد و در خارج صداى مملكت را بلند نمود و ضرورة تجددخواهان بجانب سردار سپه متوجه گرديدند خصوصا كه بواسطه علاقمندى شخص او بآبادى مملكت و به تهيه وسايل جنگى نوظهور زمينى و هوائى و تلگراف بىسيم و كارخانجات و غيره كه همه در ايران تازگى داشت مردم تجددخواه را سرگرم نگاه ميداشتند و دلهاى علاقمند را جلب ميكردند . و از همه بهتر نمايشهاى لشگرى او بود كه سربازهاى مفلوك ژوليده بشغل قصابى و غيره مشغول را مردم در لباسهاى فاخر وطنى و با اسلحههاى نوظهور در صفهاى منظم نظامى مشاهده كرده لذت ميبردند گرچه قهرمان ما مدرسه عالى نديده و خارجه نرفته است اما داراى ذوق سرشار و جربزهء ذاتى و صاحب صفتهاى نيكوئى است كه بر صفات نكوهيدهاش برترى دارد و از همه مهمتر صفت بردبارى و تحملى است كه از يك شخص داراى خشونت نظامى و حس آتشبارى دور به نظر ميآيد سردار سپه ميتواند افكار و آرزوهاى خود را در دل و سر خويش پنهان نگاه دارد و ملالت باطنى را از اشخاص در زير پرده لبخندهاى ساختگى مستور كند بطوريكه طرف مقابل به زودى درك ننمايد گرچه اين صفت را نميتوان از صفات نيكو شمرد اما براى يك سياستمدار اسباب كار خوبى است . اما صفتهاى نكوهيدهاش طمعكارى و تملقدوستى در رأس آنها قرار دارد و فحاشى و بدزبانى كه دارد از قدر و مقام او ميكاهد سردار سپه ميخواهد بگويد